Gürcistan Dostluk Derneği
  Faaliyetler
  Dernek Kurulu
Gürcistan
Genel Bilgiler
Tarih
Coğrafya
Din
Dil
Eğitim
Kafkasya
Gürcüce
Yalnızlık
Nazime Nehir Kılıç
____________
სტამბოლში გამართული სიმპოზიუმის შესახებ
Orhan Şardağ Beridze
____________
Geçmişten Geleceğe…...
Kenan Güler
____________
Kardeşlik Kafkaslarda Yeşeriyor 2
Ali Rıza Altunel
____________
Mutluyum Dostlar
Engin Şenol
____________
Batum Aziziye Camii
Murat Kasap
____________
Yıl 1980
Selami Gümüş
____________
Osmanlı Arşiv Kayıtlarında Gürcistan ve Gürcüler Kitabı Üzerine
Mümin Yıldıztaş
____________
h
Hasan Fehmi Paşa (Hacıoğlu)
21.10.2009 

1836 senesinde Batum’a bağlı Maradit kasabasında doğdu. Hacıoğullarından Mehmet Ağa’nın torunu ve Şerif Molla’nın oğludur. İlk tahsilini memleketinde tamamladıktan sonra İstanbul’a geldi. 1858’De Bab-ı Ali tercüme odasında memur olarak göreve başladı. 1863’te İflas Mahkemeleri azası, 1867’de İflas Mahkemesi başkanı oldu. Bu dönemde Takvim-i Ticaret ve Ceride-i Havadis gazetelerinde yazarlık yaptı. 1868’de ticaret mahkemesi başkanı oldu. 1871–1876 seneleri arasında hemşehrisi olan Hüseyin Fikri Efendi ile birlikte avukatlık yaptı. 1876 senesinde Birinci Meşrutiyetin ilanıyla İstanbul’dan milletvekili seçildi. Meclisin birinci döneminde meclis kâtipliği, ikinci döneminde de Meclis Başkanlığı yaptı. 1877/1878 Osmanlı Rus sırasında II. Abdülhamit’in başkanlığında kurulan komisyonda bir dönem başkan yardımcılığı yaptı. 1879’da Hazine-i Hassa, 1880’de Nafia Bakanlığı yaptı. 1882’de vezir rütbesi aldı. Nafia Bakanlığı döneminde Hukuk Fakültesinde Ticaret Hukuku ve Devletler Hukuku dersleri verdi. 1884’te Adalet Bakanı oldu. Bu görevinde iken 1885’de fevkalade elçi olarak Londra’ya gönderildi. 1886’da Umur-ı Nafia, 1888’de Maliye Bakanlığına bağlı Kontrol komisyonu başkanlığına getirildi. 1889’da Gümrük İdarisi Başkanı, 1892’de Aydın valisi, 1895’te Selanik ve Halep valiliğine tayin oldu. 1897’de Divan-ı Muhasebat başkanlığına seçildi. 1901’de ikinci defa Selanik valiliğine, 1904’de Şuray-ı Devlet azalığına ve üçüncü defa Gümrük İdaresi Başkanlığına getirildi. 1908’de Sait Paşa kabinesinde Adalet Bakanlığı ve Meclis-i Ayan azalığı yaptı. Hasan Fehmi Paşa, bu görevlerine ek olarak, Londra Elçiliği sırasında Rumeli Demiryolları anlaşmazlığının çözülmesi göreviyle ilgilendi. 1892’de İtalya Kralının tahta çıkışının yirmi beşinci yılını tebrik amacıyla Roma’ya gönderildi. 1899’da Yunan Anlaşmasında ikinci delegelik yaptı, ayrıca anlaşma sonrasında eşkiyaların takibi konusunda yunan memurlarıyla müzakere için oluşturulan komisyonun başkanlığını yaptı. Ünlü hukukçularımızdan olan Hasan Fehmi Paşa, “Telhis-i Hukuk-u Düvel adlı ders kitabı olarak ta okutulan devletler hukuku içerikli bir eser yazdı. Ayrıca  ‘Anadoluda imalat-ı umumiyeye dair layiha” adlı bir bayındırlık ve nafia hizmetleriyle ilgili bir layiha hazırladı.  Aydın valiliği zamanında yol yapımına, okulların sayısal olarak arttırılmasına önem verdi. Selanik valiliği döneminde Bulgar ayaklanmalarını bastırdı, yabancı devletlerin buradaki içişlerimize karışmasının önüne geçti. Valiliği döneminde Bulgar ayaklanmacılar tarafından suikasta uğradı. Hasan Fehmi Paşa Sapanca Mahmudiye köyünde bir camii yaptırdı. Ayrıca Paşa’nın eşi Zeynep Feride Hanım Bursa’da bir çeşme yaptırdı.  Paşa'nın geniş kütüphanesi Beyazıt Devlet Kütüphanesine bağışlandı. 1910 senesinde İstanbul Edirnekapı civarında Çukurbostan mahallesinde bulunan evinde vefat etti. Hasan Fehmi Paşa’nın türbesi, Eminönü İlçesi, Şehzadebaşı Kemal Paşa mahallesinde, mahalleye adını veren Kemal Paşa Camiin bahçesindedir.

Sandukasında bu gün okunamayan kendi yazdığı naatından şu beyitler yazılıdır

Yok andan özke çün istiaat Ya Rasulullah
Kusurum çokdur amma bende-i ali abayımdır
Beni sen dü cihanda kıl himayet Ya Rasulallah
Habibi Kibriya, Sahib livasın, fahr-i alemsin
Tehi dest bir gedayem, İnayet Ya Rasulullah
Aciz elde, aman dilde, dahil-i bab-ı ihsanın
(Hasan Fehmi) diler senden şefaat Ya Rasullallah

 

 


“Osmanlı Gürcüleri” adlı çalışmamızdan özetlenmiştir.

 

 

 

 

   (Mahmudiye Köyünde Hasan Fehmi Paşa Camii)

 

            (Hasan Fehmi Paşa Türbesi)

 

 

Okunma Sayısı:  6614
Yazıyı Kaleme Alan :  Murat Kasap
Dernek Duyuruları
:: Son Yazılar ::
  Hasan Paşa (Atabekza..
  Mehmet Abdurrauf Bey
  Mustafa Nuri Bey (Me..
  Cafer Fahri Dikmen
Ziyaretçi Defteri
Deftere Yaz

Defteri Oku
ARAŞTIRMA YAZILARI
Kütüphanemizi gezmek için Lütfen Tıklayınız
Resimler
Gezinti için Lütfen Tıklayınız
Site Arşiv
 Dosyalar için Lütfen Tıklayınız  Dosyalar
 Dosyalar için Lütfen Tıklayınız  Videolar
Site İstatistikleri
 Bugunku Ziyaretci 523
 Bu Ay Gelen Ziyaretci 14215
 Bu Sene Toplam 388618
 Ortalama Ziyaretci 808
 Toplam Ziyaretcimiz 3428667
Gürcistan Dostluk Derneği web Sitesi © 2007 Tüm Hakları Saklıdır.